ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 127




                                               

Keljivo

Keljivo se koristi u proizvodnji papira i dodaje na površinu već gotove papirne vrpce ili u papirnu suspenziju prije stvaranja vrpce na situ. Za površinsko keljenje papira služe izmjenjeni škrob, kožno tutkalo, kazein, karboksilmetilceluloza, vos ...

                                               

Krep papir

Krep papir je bezdrvni ili srednjefini papir, naboran na stroju mnoštvom sitnih nabora. Odlikuje se mekoćom i rastezljivošću. Služi kao omotni papir za zamatanje krhkih proizvoda, za izradu papirnatih stolnjaka i ubrusa, a obojen jarkim bojama up ...

                                               

Krovna ljepenka

Krovna ljepenka izraduje se kao sirova pustena ljepenka gramature od 333 do 500 g/m 2, koja je impregnirana katranom ili bitumenom. U prodaju dolazi u koturima i upotrebljava se kao hidroizolacijski materijal u gradevinarstvu.

                                               

Lakmus

Lakmus je smjesa prirodnih organskih bojila koja se dobiju kada se u prah smrvljeni lišajevi, ponajprije iz roda Roccella, podvrgnu vrenju u prisutnosti alkalijskih karbonata. Lakmus nanesen na vrpcu filtarskog papira mnogo se koristio kao kiselo ...

                                               

Lignin

Lignin je neugljikohidratni polifenolni polimer, glavni sastojak drva, koji poput plastike ili cementa povezuje celulozna vlakna u vrlo čvrstu izvanstaničnu strukturu. Biljna stanica sintetizira lignin i pohranjuje ga na unutarnju stranu celulozn ...

                                               

Ljepenka

Ljepenka je deblja i veće površinske mase od kartona. Čvrsta granica izmedu kartona i ljepenke nije odredena, no najčešće se ljepenkom nazivaju proizvodi s gramaturom većom od 500 g/m 2. Ponekad se, medutim, doradeni proizvodi od kvalitetnijih si ...

                                               

Natronski papir

Natronski papir ili kraft papir se proizvodi od nebijeljene ili bijeljene sulfatne celuloze s veoma velikom čvrstoćom na istezanje. Svojstven je po smedoj boji. Natronski papir za izradu vreća keljen je i vodootporan, strojnogladak ili jednostran ...

                                               

Omotni papir

Omotni papir, karton i ljepenka proizvode se uglavnom od starog papira, ali i od poluceluloze, sulfitne i sulfatne celuloze. Od omotnih se papira traži velika čvrstoća na kidanje, otpornost prema savijanju, dobra rastezljivost i neprobojnost. Kao ...

                                               

Papir za umjetnički tisak

Papir za umjetnički tisak je bezdrvni ili srednjefini papir, obostrano jednolično prekriven slojem pigmenata, velike glatkoće i visokog sjaja, gramature od 80 do 350 g/m 2. Namijenjen je za tisak s finim rasterom za ilustrirane knjige, časopise, ...

                                               

Papirus

Papirus je pisaći materijal u antičkim civilizacijama Bliskog istoka i Sredozemlja te u ranim stoljećima srednjega vijeka u Europi. Pravio se od srčike močvarne biljke papirus, koja je rasla u Donjem Egiptu. Po opisu Plinija Starijega, srčika sta ...

                                               

Pluto (materijal)

Pluto ili čepovina je vodonepropusan materijal dobijen iz tkiva hrasta plutnjaka. Pluto se prvenstveno sastoji od hidrofobnog sastojka suberina, a zbog svoje vodonepropusnosti, elastičnosti i vatrootpornosti koristi se u širokoj paleti proizvoda ...

                                               

Prešani papir

Prešani papir ili prešpan je karton ili ljepenka velike čvrstoće i gustoće, jednolike debljine i vrlo glatke površine. Upotrebljava se za izradu omota za bilježnice, za fascikle i pregradne kartone, a u elektroindustriji kao materijal za izolacij ...

                                               

Smola

Smola je ovisno o temperaturi i starosti, manje ili više tekuća tvar ili proizvod, koji se sastoji od različitih kemijskih tvari. Smole se koriste primjerice za proizvodnju boja, lakova, sapuna ili terpentina. Smolu proizvode neke biljke, a poseb ...

                                               

Šiška

Šiška ili cecidija je izraslina na biljnom tkivu okrugla ili kuglasta oblika, različitih veličina. Može se razviti na svim dijelovima biljke, a može biti gola ili obrasla. Šiške nastaju djelovanjem nekih vrsta kukaca, grinja, oblića, fitopatogeni ...

                                               

Tamjan

Tamjan, aromatska smola drva iz roda Boswellia iz porodice Burseraceae. Ovo drvo raste od Azije do Afrike. Iz kore stabla, njezinim zarezivanjem dobiva se smola, koja se takoder naziva tamjan. Eterična ulja tamjana koriste se u aromaterapiji i ar ...

                                               

Terpentin

Sastoji se od hlapljivoga terpentinskog ulja terpentin u užem smislu i od nehlapljivih smolnih kiselina, koje tvore glavnu masu kolofonija. Služi za izradbu lakova i firnisa. Štetan je za zdravlje. Terpentinsko ulje je bezbojna lagano prema žućka ...

                                               

Treset

Treset je tamnosmedi do crni organski talog koji nastaje razgradnjom te raspadom mahovina, trave i stabala u vlažnim i močvarnim područjima, akumulacija je djelomično sagnjile vegetacije. Oblici treseta su močvarno blato, baruština i šume močvarn ...

                                               

Trijeslovina

Trijeslovina, treslovina odnosno tanin je prirodni organski spoj. U biti su prirodni organski spojevi, uglavnom esteri aromatskih hidroksikarboksilnih kiselina s viševalentnim alkoholima ili šećerima. Nalaze se u dijelovima mnogih biljaka, posebn ...

                                               

Upojni papir

Upojni papir ili bugačica je bezdrvni ili srednjefini papir s velikom sposobnošću upijanja tekućina i širokim granicama gramature i debljine. Za izradu služi pamuk i sulfatna celuloza.

                                               

Voštani papir

Voštani papir je bezdrvni celulozni papir obraden s jedne strane ili s obje strane parafinom ili cerezinom kako ne bi propuštao zrak ili vodu. Upotrebljava se za zamatanje kolača, kruha, bombona, britvica i slično.

                                               

Eksploziv

Eksploziv, kemijski spoj ili smjesa spojeva u kojima se djelovanjem vanjskog impulsa u obliku topline, udara, trenja i sl. može izazvati ekstremno brza kemijska reakcija, praćena oslobadanjem velike količine topline i nastajanjem zagrijanih plino ...

                                               

ANFO

ANFO je naziv za smjesu amonijevog nitrata i tekućeg goriva, najčešće nafte. Amonijevu nitratu se zbog male osjetljivosti na udar, trenje i vatru dodaje najčešće naftno ulje da se poveća osjetljivost. Zbog vrlo slabe osjetljivosti, koristi se kao ...

                                               

Barut

Barut je pirotehnička smjesa sljedećeg sastava: drveni ugljen 15% kalijev nitrat 75% sumpor 10% Ovaj sastav i omjer je korišten od početka u Kini, gdje je i izmišljen. Smatra se prvim eksplozivom i prvom pirotehničkom mješavinom. Kroz povijest su ...

                                               

Bojna glava

Tipovi punjenja bojnih glava uključuju: konvencionalna eksploziv fragmentirajuća nuklearna biološka kemijska kinetička Često, kemijska i biološka bojna glava koriste i eksploziv radi bržeg širenja.

                                               

Brizantni eksploziv

Brizantni eksplozivi odlikuju se velikom brzinom detonacije, što uzrokuje snažna i ogromna razaranja. Osjetljivost im je znatno manja od osjetljivosti inicijalnih eksploziva. Koriste se za miniranje u gradevinarstvu i rudarstvu, za punjenje topov ...

                                               

Detonator

Detonatori su upaljači cjelokupnog eksplozivnog sredstva, punjeni inicijalnim eksplozivom. Uglavnom su gradeni od bakrene, aluminijske ili kapsule od nekog polimera, te punjeni inicijalnim eksplozivom. U početku svog razvoja, za paljenje su koris ...

                                               

Dinamit

Dinamit naziv je za vrlo snažan brizantni eksploziv, koji se već u 19. st. proizvodio na bazi glicerol-trinitrata, poznatijeg pod starim nazivom nitroglicerin. Alfred Nobel utvrdio je 1867.g. da infuzorijska zemlja adsorbira glicerol-trinitrat i ...

                                               

Flash powder

Flash powder je pirotehnička mješavina oksidansa s nekim gorivom čije je izgaranje vrlo brzo, popraćeno oslobadanjem velike količine energije u obliku zvuka, vidljivog svjetla i dima. Vrlo je opasna, jer ju mogu aktivirati i blaži mehanički udarc ...

                                               

Heksogen

Heksogen je bijela ili svijetlo žuta kristalna tvar netopljiva u vodi. Dobiva se djelovanjem dušične kiseline na urotropin uz hladenje. Naglim zagrijavanjem do 280 °C žestoko eksplodira. Stabilan je za pohranu pa se upotrebljava uglavnom u vojne ...

                                               

Inicijalni eksploziv

Inicijalni eksplozivi eksplozivne su tvari koje su osjetljive na: plamen, vatru, udarce, neke čak i na pretresanja i svjetlost, elektricitet i elektro iskrenja, visoke temperature, slučajni dodir s nekim drugim kemikalijama itd. Spadaju pod najos ...

                                               

Nitroglicerin

Nitroglicerin je tehnički naziv za ester glicerola i dušične kiseline. Dobiva se nitriranjem alkohola glicerola. Poznat je pod starim nazivom nitroglicerin, iako nije nitro-spoj. Kemijska formula na 13°C glasi: C 3 H 5 N 3 O 9 ili C 3 H 5 NO 3 3, ...

                                               

Oktol

Dvije formulacije koje se najčešće koriste: 75% HMX & 25% TNT 70% HMX & 30% TNT S obzirom da HMX ima mnogo veću brzinu detonacije nego TNT preko 2000 metara u sekundi brže i glavni je sastojak ovog eksplozivnog spoja.

                                               

Pentrit

Pentrit, pentaeritritol-tetranitrat, bijeli kristalni prah netopljiv u vodi, dobro topljiv u acetonu, vrlo jak brizantni eksploziv s velikom brzinom detonacije. Pripravlja se nitriranjem pentaeritritola. Osjetljiv je na udar, ali manje od glicero ...

                                               

Petarda

Petarda je eksplozivno sredstvo, odnosno, imitacija eksplozivnog streljiva, pirotehničkih sredstava, no zamišljena je na način kako ne bi činila veliku materijalnu štetu. Petarda se može uporabiti u civilne ili vojne svrhe. Pali se uz pomoć upalj ...

                                               

Semtex

Semtex je plastični eksploziv opće namjene koji sadrži heksogen i pentrit. Koristi se za civilne svrhe miniranja i demoliranja te za odredenu vojnu uporabu. Izumio ga je češki kemičar Stanislav Brebera 1964. godine. Eksploziv je postao iznimno po ...

                                               

Trinitroceluloza

Trinitroceluloza je puščani prah, 3 do 5 puta jači od crnoga baruta. Bezdimni barut potpuno je istisnuo dimni barut. Gori brže i bolje od crnoga baruta, ali je i do danas potpuno istisnio dimni barut. 1886. godine je postupno nadomjestio u vatren ...

                                               

Trinitrotoluen

Trinitrotoluen je nitrospoj toluena, te najviše primijenjeni vojni eksploziv. To je blijedo-žuta kristalna tvar. Na suncu potamni u narančastu boju. Može se dugo čuvati, a ne mijenja osobine. Malo je osjetljiv na udar, pa se njime lako rukuje. Pr ...

                                               

Arhitektonski kamen

Arhitektonski kamen je čvrsta nemetalna sirovina u arhitekturi i graditeljstvu. Koristi se za uredivanje unutarnjih i vanjskih, bilo vodoravnih bilo uspravnih površina, ovisno o prohtjevima i svojstvima.

                                               

Asfalt

Asfalt je mješavina mineralnih tvari i bitumena kao vezivnog sredstva, koji s obzirom na sastav smjese može zauzimati različit količinski udio. S obzirom na varijabilnost svojih komponenti moguće je proizvesti asfalt koji će imati različite osobi ...

                                               

Balsa

Balsa ili balzovina je drvo vrste Ochroma lagopus iz porodice simalovki, raširene u Srednjoj Americi i sjevernom dijelu Južne Amerike; uzgaja se u Africi i Aziji. Lakše je od pluta, vrlo meko, slabo elastično; teško se obraduje i nije trajno. Upo ...

                                               

Beton

Mlazni beton utiskuje se posebnim mlaznicama pod visokim tlakom u i ispod podloge Pumpani beton upotrebljava se kada se zahtijeva transport betona cijevima beton pumpa pri prijenosu gotovog betona na veće ili više udaljenosti Lagani beton kako be ...

                                               

Bitumen

Bitumen je zajednički naziv za smjesu organskih spojeva koji su nastali raspadom biljnih i životinjskih ostataka ili nastaju kao crni nehlapljivi ostaci pri destilaciji nafte. Sastoji se od ugljikovodika i kisikovih spojeva s primjesama dušičnih ...

                                               

Cement

Cement je gradevinski vezivni materijal dobiven usitnjavanjem i pečenjem vapnenca i lapora u fini prah. Koristi se za dobivanje mortova, žbuka i betona kada se miješa u odredenim omjerima s pijeskom, tucanikom i vodom.

                                               

Crijep

Crijep je gradevinski materijal koji se koristi za pokrivanje krovova nastamba ili zgrada. Dizajn crijepa omogućava da se zgrada zaštiti od prodora vode, te termičku zaštitu od topline i hladnoće. Izbor materijala od kojeg se izraduje crijep zavi ...

                                               

Čavao

Čavao je igličasti metalni dio za spajanje drvenih konstrukcijskih dijelova u gradevinarstvu, a šire za pričvršćivanje različitih materijala za neku mekšu podlogu. Na jednoj je strani zašiljen vrh, na drugoj glava, a čavao se zabija udarcima čeki ...

                                               

Drvena vuna

Drvena vuna je proizvod napravljen od drvenih vlakna povezanih cementom u tanke ploče. Drvena vlakna su iznimno dobar toplinski izolator, te su načinjene od prirodnog i obnovljivog materijala - drveta. Uz sve to, ploče su lagane i jednostavne za ...

                                               

Drvo (materijal)

Drvo je prirodni materijal koji se dobiva od drvenastih biljaka, uglavnom od debla stabala, iako se za neke primjene koriste i drvo grana. Drvo je nehomogen, anizotropan, porozan, vlaknast i higroskopan materijal sastavljen od celuloze 40-50%, li ...

                                               

Gips-kartonske ploče

Gips-kartonske ploče ili gipsanokartonske ploče su industrijski proizvedene gradevne ploče s gipsanom jezgrom obostrano obloženom ljepenkom. Izraduju se u duljini od 150 do 300 centimetara, širini od 60 do 125 centimetara, a debljini od 9.5 do 25 ...

                                               

Istarski kamen

Istarski kamen je gradevni materijal koji se upotrebljavao u Istri od prapovijesti. Prva naselja gradena su od kamenih blokova i sitnoga kamenja u tehnici suhozida. Rimljani su usavršili tehnologiju oblikovanja kamena, a sirovinu su vadili iz kam ...

                                               

Izolacija od ovčje vune

Izolacija od ovčje vune ima toplinska izolacijska svojstva koja su slična mineralnoj vuni. Niski toplinska koeficijent toplinske vodljivosti k zamotuljka ovčje vune je 0.039 W/m K na 10 °C, što je slično ostalim vlaknastim izolatorima. Prikupljen ...